تجارت چمدانی؛ زمینه اشتغال زایی مرزنشینان - صبحانه آنلاین | Sobhanehonline.com
کد خبر: ۲۲۸۷۱۸
تاریخ انتشار: ۱۶ مهر ۱۳۹۹ - ۱۸:۲۸
احتمالا خیلی از ما بارها عبارت تجارت چمدانی را شنیده ایم. تجارتی که ریشه آن را باید در چمدان های مسافرتی دانست که مسافران کشورهای مختلف هنگام تردد از مرزهای یکدیگر از کشوری به کشور دیگر وارد می کنند.
به گزارش صبحانه،احتمالا خیلی از ما بارها عبارت تجارت چمدانی را شنیده ایم. تجارتی که ریشه آن را باید در چمدان های مسافرتی دانست که مسافران کشورهای مختلف هنگام تردد از مرزهای یکدیگر از کشوری به کشور دیگر وارد می کنند.اگرچه ممکن است هدف این چمدان ها با یکدیگر متفاوت باشد، اما اصل این کار را در هر حجم و میزانی تجارت چمدانی گویند. علاوه بر انجام واردات و صادرات توسط مسافران، این تجارت گاهی از طریق بازارچه های مرزی در کشورهای همسایه نیز صورت می گیرد. به عبارت ساده تر، تجارت چمدانی به این معناست مسافری که قصد سفر به خارج از کشور را دارد یا هنگام خروج از کشور مقادیری ازکالاهای ایرانی را با خود به کشور مقصد برده یا هنگام ورود به کشور مقادیری از کالاهای خریداری شده در آن کشور را بدون پرداخت عوارض و گمرکی وارد کشور کند. کالاهایی که مسافر یا برای مصرف شخصی خود خریده یا قصد دارد در زمان مناسب آنها را بفروشد و سودی از این راه به دست آورد. حالا در خبرها از تجارت نزدیک به ۲۵۰ میلیون دلاری از این طریق در سال ۹۸ می گویند. عددی که اصلا کم نیست.

در هیچ جایی از قوانین و مقررات کشور ما، موضوعی با عنوان تجارت چمدانی وجود ندارد  و دیده نمی شود؛ بلکه این اصطلاحی است که بر پایه مقررات گمرکی به عنوان کالاهای همراه مسافر وجود داشته و با این اصطلاح رایج شده است.

البته چند سالی است با توجه به افزایش هزینه سفرهای خارجی و حذف ارز دولتی برای مسافرانی که قصد سفر دارند سفرهای پی درپی برخی که تجارت چمدانی را شغلی برای خود انتخاب کرده بودند، به حداقل ممکن رسیده است. با این حال همچنان هستند مسافرانی که تمام یا بخشی از هزینه های سفر خود را با انجام این تجارت جبران می کنند.

تبادل کالا میان دو کشور یا منطقه جغرافیایی خارج از قاعده های وارداتی و صادراتی میان کشورها، تجارتی با عنوان تجارت چمدانی را شکل داده است. تجارتی که ریشه های آن را یا باید در نبود آن کالا در یک منطقه جغرافیایی یا اختلاف قیمتی آن کالا در این دو منطقه دانست.

اگرچه این نوع تجارت را باید نوعی تجارت زیرزمینی یا غیرقانونی دانست، اما به واسطه حجم اندکش در مجموع تجارت کشور هرگز مورد توجه جدی دولتمردان و کارشناسان اقتصادی نبوده است. با این حال باید پذیرفت این نوع تجارت نقش پررنگی در اقتصاد معیشت بخش قابل توجهی از مرزنشینان ایرانی دارد.

براساس آمار گمرک ایران، میزان صادرات چمدانی کشور در سال۱۳۹۰ حدود ۶۳میلیون دلار بوده است. رقمی که با توجه به مجموع تجارت خارجی ایران در آن سال سهمی معادل ۱۹/۰درصد از ارزش کل صادرات کشور را شامل می شده است. این آمار در سال۱۳۹۱ در هر روز به طور متوسط به ۲۱۸هزار دلار کالا رسیده است، یعنی در این سال مجموع تجارت چمدانی کشور چیزی حدود ۸۰میلیون دلار بوده است؛ موضوعی که با توجه به مجموع تجارت خارجی کشور در آن سال نشان دهنده سهم ۲۷/۰درصدی از ارزش کل صادرات کشور است. موضوعی که البته در سال های اخیر با رشد نسبتا قابل توجهی همراه بوده و بر اساس آخرین آمار به چیزی حدود ۲۵۰میلیون دلار رسیده است.

مهرداد جمال ارونقی در مورد حجم تجارت چمدانی با کشورهای مشترک المنافع CIS می گوید: در کنار مبادلات تجاری ایران با کشورهای عضو CIS، تجارت محدود و کوچک دیگری نیز در گمرکات مرزی مستقر در شمال، شمال شرق و شمال غرب کشور از طریق مرزنشینان این مناطق با مرزنشینان ساکن کشورهای فوق صورت می گیرد که محدود به اقلام کالایی خاصی بوده و به آن تجارت چمدانی گفته می شود.

معاون امور فنی گمرک ایران با اشاره به گزارش دفتر فناوری اطلاعات و ارتباطات فراداده های گمرک گفت: در سال۱۳۹۸، حدود ۲۲۲میلیون یورو معادل ۲۴۶میلیون دلار و در هر روز به طور متوسط ۶۷۵هزار دلار کالا از طریق تجارت چمدانی از گمرکات مرزی به کشورهای CIS ارسال شده است.

ارونقی در مورد بیشترین حجم تجارت چمدانی در گمرکات اعلام کرد: سال۱۳۹۸، گمرک بیله سوار با اختصاص ۸۴میلیون دلار با ۲۹/۳۴درصد از ارزش تجارت چمدانی رتبه اول، گمرک آستارا با اختصاص ۷۲میلیون دلار با ۴۲/۲۹درصد از ارزش تجارت چمدانی رتبه دوم، گمرک سرخس با اختصاص ۲۱میلیون دلار یا ۸/۴۰درصد از ارزش تجارت چمدانی رتبه سوم را به خود اختصاص داده است.

مرزنشینان و بازارچه های مرزی
اگرچه تجارت چمدانی به دلیل حجم کوچک این نوع صادرات برای بسیاری از مسوولان و کارشناسان اقتصادی مساله ای بسیار بی اهمیت و پیش افتاده به شمار می رود؛ اما اهمیت عمده این تجارت را می توان در نقش قابل توجه آن در کسب و کار مرزنشینان مشاهده کرد. تجارت چمدانی در ایران اگرچه نسبت به حجم تجارت اصلی(مجموع تجارت خارجی کشور) عددی بسیار کوچکی محسوب شده و سهم بسیار اندکی دارد، اما از اهمیت زیادی برخوردار است. مهم ترین اهمیت تجارت چمدانی در حال حاضر اشتغال زایی این تجارت برای بخشی از مرزنشینان کشور است که معمولا در مناطق بسیار محروم اما استراتژیک کشور زندگی می کنند. مناطقی که به دلیل نبودن بسترهای مناسب اشتغال مانند کارخانه و... دارای نرخ بیکاری بالایی هستند.

به اعتقاد کارشناسان، تجارت چمدانی و سامان دادن امور آن از سوی دولت در مناطق مرزی می تواند علاوه بر این که باعث رشد میزان تجارت چمدانی در سال های آینده شود میزان بیکاری را نیز در مناطق مرزی کاهش می دهد. چنانچه دولت می تواند با راه اندازی بازارچه های مرزی و رونق بخشیدن به آنها نیروهای جوان مرزنشین را به کار در بازارچه ها و تجارت چمدانی با مناطق مرزی کشورهای همسایه تشویق کرده و با این کار علاوه بر ایجاد اشتغال و کسب درآمد امنیت را نیز برای این مناطق ایجاد کنند. اتفاقی که در سال های گذشته با افزایش تعداد بازارچه های مرزی در استان های آذربایجان غربی، اردبیل و کردستان شاهد آن بوده ایم.

تجارت چمدانی، زمینه اشتغال زایی
تجارت چمدانی در همه دنیا متداول است. در بسیاری از نقاط جهان، کشورهایی که با یکدیگر هم مرز هستند، کالاهایی را که در کشور مجاورشان با هزینه کمتری تولید می شوند، توسط مرزنشینان خود مبادله می کنند. معمولا دولت ها نیز چندان در این امر سختگیری نمی کنند. عدم سختگیری دولت ها نیز بیشتر به دو دلیل است؛ اول این که به هرحال کالاهای تولید ملی البته به روشی غیر از صادرات قانونی وارد کشورهای دیگر می شود و این موضوع طبیعتا تاثیرات مثبتی بر وضعیت تولید و اشتغال در داخل کشور خواهد داشت.

از سوی دیگر می تواند در راستای تامین بخشی از هزینه های مرزنشینان کشور تلقی شده و نتایج مثبتی در زمینه تامین امنیت مرزهای کشور داشته باشد. مهدی تقوی، عضو هیات علمی دانشگاه علامه طباطبایی در این باره می گوید: تجارت چمدانی در همه دنیا متداول است.

به عنوان مثال، آمریکا و مکزیک از کشورهایی هستند که این نوع تجارت را برای مرزنشینان خود تسهیل کرده اند. او می افزاید: حجم این نوع تجارت در اقتصاد کشور بسیار ناچیز است، اما در اشتغال زایی برای مرزنشینان کشورها کمک بسیاری می کند. این نوع تجارت که مشمول عوارض گمرک و مالیات نمی شود، صرفا در زمینه ایجاد اشتغال برای مرزنشینان اهمیت دارد.
 
نظر شما:
نام:
ایمیل:
* نظر: